Kazimierz Pochwalski (1855-1940)

Kazimierz Pochwalski (1855-1940)



Kazimierz Pochwalski - autoportret z paletą - 1895. Olej na płótnie. 161 x 110 cm
Muzeum Narodowe w Warszawie.


Pochwalski Kazimierz Teofil, malarz, ur. 25 XII 1855 Kraków, zm. 7 IX 1940 tamże, pochowany na cmentarzu Rakowickim. Syn malarza Józefa Kaspra i Marcjanny Franciszki z Bergów. Był prawnukiem malarza Marcina, bratem malarza Władysława Jana, ojcem malarza Józefa Mikołaja Stanisława, dziadkiem malarki i graficzki Barbary Agnieszki Pochwalskiej (ur. 1934). W 1887 poślubił Zofię Marię z Szarskich (Feintuchów); jego zięciem był historyk literatury Ludwik Bernacki.

P. uczył się w szkole podstawowej „wzorcowej” w Krakowie, w której l VII 1870 ukończył klasę czwartą. Naukę rysunku i malarstwa rozpoczął pod kierunkiem swego ojca. W 1. 1871-78 uczęszczał do krak. SSP. Do 1876 uczył się u Władysława Łuszczkiewicza i Feliksa Szynalewskiego w szkole przygotowawczej SSP; otrzymał pierwszą nagrodę za rys. aktu akademickiego. Od jesieni 1876 do lutego 1878 kontynuował naukę pod kierunkiem Jana Matejki w Oddz. Kompozycyjnym. Zaprzyjaźnił się tam z Antonim Piotrowskim, Jackiem Malczewskim i Leonem Wyczółkowskim. W 1. 1876-78 otrzymywał stypendium w wysokości 315 zł reńskich. 20 III 1877 wiedeńskie ministerstwo oświecenia przyznało mu stypendium na dalsze studia malarskie w Wiedniu. Jednak P. kontynuował naukę w akademii sztuk pięknych w Monachium; 4 V 1878 zapisał się do Technische Malklasse, a najpóźniejszy dokument uczelnia wydała mu 28 VII 1882. Jego profesorami byli Otto Seitz (1880/81) i Alexander Wagner. Akademię ukończył nagrodzony br. medalem. Jego kolegami w Monachium byli m.in. malarze: Bohdan Kleczyński, Józef Ryszkiewicz, Czesław Tański i Węgier, Simon Hollósy. W czasie wakacji P. odbywał wycieczki artyst. W lipcu 1879 wraz z Jackiem Malczewskim gościł u Piotra Dobrzańskiego w Tarnowie; był też w Krakowie, skąd 16 VII t.r. napisał pismo do Wydz. Krajowego we Lwowie z prośbą o stypendium malarskie w Rzymie (nie wiadomo, czy je otrzymał). Z Teodorem Axentowiczem, Józefem Brandtem, Julianem Fałatem i Stanisławem Lentzem wysłał 12 IV 1880 z Monachium telegram imieninowy do Juliusza Kossaka. Latem t.r. wraz z Fałatem odbył wycieczkę po Tyrolu; odwiedził m.in. miejscowości Zillerthal, Kufstein i Steinkirch. Być może zimą 1881 był we Włoszech (J. Malczewski w liście z 16 XII t.r. wyraził przypuszczenie o jego wyjeździe). Powrócił do kraju przed jesienią 1881. Wraz z A. Piotrowskim wynajął pracownię malarską przy ul. Wolskiej w Krakowie.

Wkrótce jednak obaj, najpierw Piotrowski, a za nim P, udali się do Francji (informacja, jakoby podróżował w towarzystwie malarza Tadeusza Grocholskiego, nie znajduje potwierdzenia). P. przybył do Paryża przed Bożym Narodzeniem 1882, a opuścił miasto przed 25 VII 1883. W Paryżu miał z Piotrowskim wspólną pracownię przy rue de la Prozlyieu (?) 42. Wiadomość podana m.in. przez PSB o nauce P. u Leona Bonnata nie jest potwierdzona. Zaprzecza jej syn artysty Józef Mikołaj, wg którego P. chciał wstąpić do szkoły Bonnata, „lecz zgłosił się za późno, w grudniu”. Artysta poświęcił się więc samodzielnym studiom nad francuskim malarstwem portretowym w galeriach i w muzeach. Utrzymywał znajomości w kręgu paryskiej Polonii malarskiej, m.in. z Axentowiczem, Anną Bilińską, Władysławem Mottym i Stanisławem Rejchanem.

Od lata 1883 do 1892 P. mieszkał na stałe w Krakowie. Żywo uczestniczył w tamtejszym życiu artyst. i towarzyskim, dzięki, jak się wydaje, Henrykowi Sienkiewiczowi, swemu nowemu serdecznemu przyjacielowi poznanemu jesienią 1883. Bywał na „niedzielnych herbatkach” u Ludwika Michałowskiego w znanym salonie artyst.-lit. W 1883 udzielał lekcji rysunków Oldze Boznańskiej. W 1888 należał do bliżej nieznanego klubu malarzy i rzeźbiarzy tworzących na potrzeby kościołów. W 1890 został członkiem komitetu MNK. W tym okresie P. odbył wiele wycieczek i dłuższych podróży artyst., odwiedzając w 1883, 1885 i 1886 Zakopane, a w 1884 Medykę. W październiku 1886 udał się w 4-miesięczną podróż do Turcji, Grecji i Włoch, w towarzystwie Sienkiewicza i literata Antoniego Zaleskiego, który opisał ich wyprawę. Jadąc przez Czerniowce, Bukareszt i dalej statkiem w dół Dunaju, dotarli do Warny, skąd popłynęli do Stambułu, gdzie gościli u działacza politycznego Henryka Gropplera. W drodze powrotnej, zwiedziwszy Pireus i Ateny, popłynęli do Włoch, gdzie P. zatrzymał się dla zwiedzenia Rzymu. W październiku 1888 malarz był ponownie w Monachium. Już wówczas często odwiedzał dwory i pałace ziemiańskie portretując ich właścicieli. 27 VII 1889 był u Grocholskich w Pietniczanach i w Strzyżawce w d. woj. bracławskim, a w lipcu 1890 u Tarnowskich w Suchej. W 1890 odbył też podróż zagraniczną (o której brak bliższych informacji), w drodze powrotnej zatrzymując się w Wiedniu, gdzie nawiązał kontakty z dworem cesarskim. W lutym 1891, zaproszony przez Andrzeja Potockiego, artysta udał się do Egiptu wraz z nim, jego żoną Marią Tyszkiewicz, Zdzisławem Tarnowskim i Branickimi. Jadąc przez Wiedeń, Triest, dalej statkiem do Aleksandrii, przybyli do Kairu, skąd popłynęli w górę Nilu. W drodze powrotnej w Aleksandrii P. spotkał się z Sienkiewiczem i razem pojechali do Krakowa. W 1891 malarz był wraz z Sienkiewiczem na polowaniu u Alfonsyny i Włodzimierza Dzieduszyckich w Pieniakach k. Złoczowa.

W 1891 P. został wezwany przez ochmistrza dworu cesarskiego hrabiego Mensdorfa do Wiednia, gdzie jego portrety odniosły wielki sukces na wiosennej wystawie Künstlerhausu; przybył tam w czerwcu t.r. „Przedstawiono go wówczas cesarzowi Franciszkowi Józefowi, arcyksiążętom i ministrom. ... Minister oświecenia i sztuki, baron [Paul] Gautsch, zachęcił P., by się osiedlił w Wiedniu; otrzymał od razu tyle zamówień, że otworzyły mu się widoki świetnej przyszłości” (Tyg. il., 1892). Malarz przeniósł się do Wiednia na pocz. 1892 i mieszkał tam do lata 1919. 22 VII 1894 został mianowany profesorem Spezialschule für Historienmalerei tamtejszej akademii sztuk pięknych, przejmując od l X t.r. pracownię po Leopoldzie Karlu Müllerze. W akademii pracował do 1919, później zaś przyznano mu tytuły członka akademii i honorowego profesora. Wśród wielu dziesiątków jego studentów różnych narodowości byli też Polacy, m.in.: Bolesław Czedekowski, Alfons Karpiński, Jan Kazimierz Olpiński i Marian Stroński. Oprócz skromnej pracowni w akademii, opisanej przez K. Chłędowskiego, P. miał też pracownię pryw: w 1892 w domu na rogu Franz-Josef-Quai i Rothenthurmstrasse, a następną (wraz z mieszkaniem) przy Stammgasse. W 1909 zakupił dom przy Strohgasse 19, przy którym dobudował atelier. W tym okresie, obdarzony tytułem radcy dworu, zawarł znajomości w sferach dworskich i wśród wiedeńskiej socjety. Jak się wydaje, był szczególnie zaprzyjaźniony z arcyksięciem Ottonem Habsburgiem, malarzem amatorem, „który kształcił się pod jego kierunkiem i wynajął pracownię sąsiadującą z pracownią swego mistrza” (wg synowej P., Józefiny Pochwalskiej), czego pamiątką jest scena autorstwa arcyksięcia Pochwalski przy sztalugach (rys. piórkiem, lawowany, sygn., Bibl. Ossolińskich, rkps 12436/11). Był też zżyty z arcyksięciem Karolem Stefanem. Udział P. w życiu artyst. Wiednia jest znany w niewielkim stopniu. Wiadomo jedynie, że w 1892 został mianowany członkiem zwyczajnym Genossenschaft bildender Künstler Wiens, a w 1897 członkiem zwyczajnym Wiener Künstlerhaus. Wiosną t.r. był, wraz z Julianem Fałatem, członkiem założycielem Vereinigung Bildender Künstler Österreichs - Wiener Secession i podpisał się pod manifestem tej grupy, jednak nie brał udziału w jej wystawach. Należał do Klubu Bildender Künstler „Alte Welt” (zachowana karta członkowska z 1918). Nieco więcej wiadomo o jego udziale w pol. życiu artyst. w Wiedniu, a także w Galicji, dokąd często przyjeżdżał w związku z zamówieniami na portrety oraz zapraszany na polowania (m.in. we wrześniu 1895 wraz z Sienkiewiczem i Włodzimierzem Dzieduszyckim wziął udział w polowaniu urządzonym przez Władysława Zamoyskiego w Zakopanem). W 1894-95 rozważano jego kandydaturę na stanowisko dyrektora krak. SSP. W 1896 przyjął proponowany mu udział w sądzie konkursowym krak. TPSP. W 898 był wiedeńskim delegatem pol. artystów w komisji przygotowawczej do Wystawy Powsz. w Paryżu. Należał do krak. grupy Zero, założonej w 1908. W 1912 został wybrany na członka sądu polubownego w Powsz. Zw. Art. Pol. w Krakowie. W t.r. należał do jury konkursu krak. TPSP na obraz o tematyce religijnej. W 1915 współpracował z Jerzym Mycielskim jako wiceprzewodniczący komitetu organizacyjnego Wystawy Sztuki Pol. w Wiedniu, urządzonej z inicjatywy Naczelnego Komitetu Nar. Uczestniczył też w życiu towarzyskim Polonii wiedeńskiej. W jego domu i pracowni bywali m.in.: Sienkiewicz, Kazimierz Chłędowski, Karol Lanckoroński, Tadeusz Rittner i Ignacy Rosner. Henryk Rodakowski 10 X 1892 trzymał do chrztu jego córkę Marię. Malczewski, przebywający w Wiedniu od wybuchu I wojny światowej do 1916, malował w jego pracowni; powstał wówczas m.in. Portret Pochwalskiego na tle wizji wojny (ol., ok. 1915, wł. pryw. w Krakowie). Wakacje spędzał P. w różnych malowniczych miejscowościach Austro-Węgier, m.in. w Nagy Varsony w 1899, w Seeboden 1902, w Abacji (obecnie Opatija na półwyspie Istria) 1904 i w Pirkenhohe-Gastein ok. 1906 (na podstawie sygnatur prac w zb. pryw.).

Latem 1919 P. powrócił na stałe do Krakowa. Mieszkał najpierw w willi przy ul. Wenecja 11, później w domu Józefa Muczkowskiego przy ul. Karmelickiej 3. Miał pracownię przy ul. Smoleńsk, a od 1934 w zakupionym domu przy ul. Wenecja 11. W tym okresie przyjeżdżał do Warszawy w celu portretowania dostojników państwowych: w marcu 1926, w kwietniu 1930, w marcu i maju 1931. Wielokrotnie jeździł też do Wielkopolski (m.in. w listopadzie 1928 do Poznania, w sierpniu 1933 do Poznania i Kórnika), aby malować portrety, gł. tamtejszych ziemian. Ponadto w sierpniu 1929 był w Gdyni i Gdańsku, a w sierpniu 1930 we Lwowie. W listopadzie 1931 pojechał do Wiednia, a w kwietniu 1933 do Żywca na pogrzeb arcyksięcia Karola Stefana. Latem 1935 i 1936 był w Krynicy. Często odwiedzał rodzinę swego syna Jerzego, mieszkającą w Krywałdzie Śląskim. Ciesząc się dobrym zdrowiem malował „prawie do ostatniej chwili życia - bo do 12 dni przed śmiercią” (wg syna R, Józefa Mikołaja). Zmarł na zapalenie płuc.

P. otrzymał wiele odznaczeń państw., zarówno austriackich, jak i pol.: w 1899 Order Korony Żelaznej III klasy, w 1900 Order Franciszka Józefa, w 1924 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, a w 1938 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. W 1925 na wystawie TZSP Portret pol. przyznano mu dyplom honorowy za całokształt twórczości, a w 1927 członkostwo honorowe TZSP.

P. debiutował w krak. TPSP w 1877, tam też pokazywał swe prace w: 1877-81, 1883-91, 1895, 1897, 1900-01, 1903-04, 1909, 1914, 1916-17, 1925, 1927, 1930 (2 wystawy); w Krakowie eksponował również na Wielkiej wystawie sztuki pol. w 1887 oraz w Salonie Dzieł Sztuki K. Wojciechowskiego przy ul. Św. Jana 3 w 1925. We Lwowie wystawiał w TPSP w 1877-79, 1883, 1885 i 1905 (2 wystawy), 1912, 1914 oraz na innych wystawach w 1894, 1896, 1897, 1909, 1911 (?), 1917 i 1927; w Warszawie w TZSP w 1879, 1883, 1886, 1895, 1897-99, 1905-06, 1916, 1925 (2 wystawy), 1926, 1929, 1935 i 1937, a także w Salonie Aleksandra Krywulta w 1880-91, 1895-98 i 1900, w Salonie Artyst. w 1896, w IPS w 1932 oraz na innych pokazach: w 1901 (wystawa Sienkiewiczowska), 1912 (wystawa sportowa), 1916, 1910, 1927 (wystawa poświęcona Karolowi Estreicherowi w BUW) i w 1938 (wystawa poświęcona Adamowi Asnykowi w Bibl. Publicznej). Ponadto wystawiał w Poznaniu w 1888, 1895, w Czerniowcach w 1896, Tarnopolu w 1902, w Wilnie w 1903, Toruniu w 1933 i Katowicach w 1937. Na wystawie pośmiertnej P. w krak. TPSP w 1956 pokazano 90 prac.

P. brał udział w wielu wystawach za granicą. Debiutował w Wiedniu w Künstlerhaus w 1882, tam też eksponował na dorocznych wystawach w 1888, 1890-98, 1898 (w t.r. też na Wiener Jubiläums-Kunstaus-stellung), 1900-01, 1910, 1911 i 1915 (Wystawa Sztuki Pol.) oraz w tamtejszej Moderne Galerie w 1907 i na wystawie łowieckiej w 1910 (?). Wystawiał w Paryżu na Salonach w 1883 i 1893, na Wystawie Powsz. W 1900, w Galerie George Petit w 1900 i w Grand Palais w 1921 (wystawa sztuki pol.), ponadto w Monachium na wystawach Künstlergenossenschaft w Glaspalast 1890-93, a ponadto na Wystawie Powsz. w 1892, na wystawie międzynar. w 1896, na wystawie Secesji Monachijskiej w 1908 i na wystawie międzynar. w 1909. Pokazywał też prace na międzynar. wystawach sztuki w Berlinie 1891 i 1893-96, w Dreźnie 1897, w Wenecji 1907, w Rzymie 1911, a także w Pradze 1893, w Antwerpii 1894 na wyst. powsz., w Stuttgarcie 1896, we Florencji 1897 oraz w Buffalo w USA 1932 (Albright Art Gallery).

Twórczość P., uważanego za malarza dworu cesarza Franciszka Józefa I, jest zachowana w niewielkim stopniu i równie słabo udokumentowana. Jej poznanie utrudnia fakt, iż malowane przezeń obrazy trafiały do pryw. zb. krajowych, często kresowych (ponad 30 wizerunków wymienionych przez R. Aftanazego), w dużym stopniu zniszczonych lub rozproszonych, jak też do pryw. kolekcji ówczesnych Austro-Węgier, obecnie niedostępnych lub przechowywanych w trudnych do ustalenia miejscach, a także do zb. instytucji rządowych Austro-Węgier (jak np. wiedeńskie ministerstwa spraw zagranicznych i do spraw Galicji), instytucji lw., jak Sejm Krajowy i Wydz. Krajowy. Większość z portretów namalowanych w ciągu 27 lat pobytu P. w Wiedniu nie była w kraju wystawiana ani reprodukowana lub choćby wzmiankowana. Uniemożliwia to ustalenie pełnego oeuvre malarza. Najpełniejszy spis namalowanych przezeń portretów, sporządzony przez syna artysty Józefa Mikołaja, liczący 549 wizerunków ukończonych i 59 szkiców portretowych, pozostaje niekompletny; w czasopismach reprodukowano 33 wizerunki (Grajewski, 1972). Obecnie możliwe więc jest jedynie ogólnikowe przedstawienie zarysu rozwoju malarstwa P.

W okresie krakowsko - monachijsko - paryskim (1871-83) w twórczości P. początkowo przeważała tematyka rodzajowa w ujęciach typowych dla szkoły krak. i akademii monachijskiej. W trakcie nauki w szkole przygotowawczej w krak. SSP, zgodnie z programem nauczania, P. rysował studia głów i postaci, uzyskując oceny celujące m.in. z „malarstwa studiów głów z natury” i z „malarstwa całej figury” (wg świadectwa szkolnego z 24 VII 1876). Wtedy to powstały Głowa mężczyzny, rzeźba antyczna (rys. oł., sygn., 1872, w zb. K. Pochwalskiego) i Studium aktu kobiecego (rys. oł., 1875, zb. ASP Kraków), l II 1878 Matejko zaświadczył, że P. „przez półtora roku i pod moim osobistym kierunkiem wykonywał różne studia wyższego malarstwa ze znakomitym postępem” (świadectwo w zb. Krzysztofa Pochwalskiego). Wówczas to namalował pierwszy samodzielny obraz Chłopcy w kąpieli (ol., sygn., 1877, MNK; szkic obrazu, rys. oł., kredka, węgiel, lawowany, na rewersie szkic postaci, ol., w zb. K. Pochwalskiego). Obrazem tym P. zadebiutował w 1877 w krak. TPSP, zyskując pochwały krytyki, widzącej w dziele „przejście od sumiennych studiów akademickich do pierwszego samodzielnego popisu” (Kronika Rodzinna, 1878 nr 9). W następnych 1. wystawiał w krak. TPSP gł. przedstawienia rodzajowe, jak: w 1878 Portret damy - sielanka, w 1880 Dwie wdowy, w 1881 Psotnik i Kronikarz (wszystkie ol.). Stanowiły one zapowiedź 2 nurtów w jego wczesnej twórczości. W pierwszym z nich - malarstwa rodzajowego o rozbudowanej anegdocie - pozostawał pod wpływem monachijskich profesorów. Nurt drugi - studiów portretowych - zapoczątkowały pokazane w krak. TPSP obrazy: w 1879 Włoszka - studium i Wieśniak z okolicy Monachium - studium (oba ol., zaginione). Wg H. Piątkowskiego: „rodzaj talentu skłaniał artystę do charakterystyki typów; zaznaczał szerokimi rysami jednostki ciekawe wyrazem, cechami etnograficznymi i rasowymi właściwościami ... nawiązując nić tradycji do twórczości Kostrzewskiego i Kotsisa, podnosił rodzaj dużą dozą wirtuozerii fachowej i skłonnością do zgłębiania stanów psychologicznych”. Do nurtu tego należały też prace świadczące o umiejętności wnikliwej obserwacji i realistycznego jej zapisu, jak: portret Jacka Malczewskiego (ol., 1879, LGS, oraz rys. oł., oznaczony i sygn.: „Błogi sen Jacka Malczewskiego - Tarnów 15/7. 1879 Kaź. Pochwalski”, w 1956 wyst. jako wł. pryw.), Studium głowy dziada (ol., fot. obrazu podpisana: „Studium monachijskie szkolne z roku 1882” w zb. K. Pochwalskiego) i Portret Marcelego Mottego i Ralfa Modrzejewskiego (rys. piórkiem i tuszem, dat.: „Paryż d. 10.3.1883”, Muz. Historii m. Poznania). W tym czasie P. wykonał już inne samodzielne portrety, jak: Portret Juliana Pagaczewskiego (ol., 1879, w 1980 wł. rodziny portretowanego) i Portret Mieczysława Pagaczewskiego (ol., 1879, po 1940 wł. Adolfiny Pagaczewskiej, Kraków), Portret matki artysty Marianny z Bergów Pochwalskiej (ol., sygn., 1882, w zb. K. Pochwalskiego) oraz obrazy wyst. w 1883 w krak. TPSP (wg spisu syna Józefa Mikołaja) - Portret [Szymona?] Meysztowicza (ol., d. w zb. pryw. w Meysz-tach w woj. wił.) i Portret Kawiora. Ogromne znaczenie dla rozwoju P. miały jego samodzielne paryskie studia, gł. nad francuskim malarstwem portretowym; wystawiony w 1883 na Salonie jego Portret baronowej K. (Kalkstein, z domu hrabianki Breza) został uhonorowany „zaszczytnym wyróżnieniem”.

Okres krakowski (1883-91) to przede wszystkim lata kontynuacji samodzielnych studiów, doskonalenia w dziedzinie malarstwa portretowego i pierwszych międzynar. sukcesów. Do ok. 1885-86 w twórczości P. utrzymywał się nurt rodzajowy. Malował wtedy i wystawiał w kraju obrazy o wątkach lit. lub hist., jak Aldona w wieży (ol. tektura, sygn., 1882, MN Szczecin) i wielofigurowa kompozycja Opowiadanie starego weterana (w 1884 wyst. w Salonie Krywulta, być może identyczna z obrazem Opowiadanie starego wiarusa, ol., 1886, w 1925 wł. Czarnkowskiej) czy Lirnik w chacie (inaczej Dziad w chacie, ol., sygn., 1885, LGS). Towarzyszyły im przedstawie­nia postaci i scen rodzajowych, jak: Pasterka, Umizgi oraz Prządka (ol., wszystkie wyst. 1883) i inne. Dowodem uznania dla P. jako malarza historyczno-rodzajowego było powierzenie mu namalowania plafonu w sali posiedzeń w kamienicy Arcybractwa Miłosierdzia i Banku Pobożnego w Krakowie przy ul. Siennej 5, ze sceną Podanie o założeniu przez księdza Piotra Skargę Banku Pobożnego w Krakowie, w której P. przedstawił m.in. postać wojewody krak. Mikołaja Zebrzydowskiego (ol., 1884, zachowany w tymże budynku). O tym iluzjonistycznym obrazie W. Łuszczkiewicz pisał, że „co najmniej uważać go za imitację XVII wieku się godzi”. Wszystkie prace o tematyce rodzajowej cieszyły się uznaniem publiczności i krytyki. Widziano w P. „obiecującego rodzajowego malarza, który nieco przypominał Streitta i Kozakiewicza i wiedeńskich genremalerów” (H. Piątkowski, 1911).

Osobny nurt ówczesnej twórczości P. stanowiły sceny pejzażowe, krajobrazy, pojedyncze motywy pejzażowe, a także przedstawienia zwierząt. Poza obrazem Z wycieczki do Białej Wody w Zakopanem (wyst. 1885) nie były one eksponowane i dotąd pozostawały prawie nieznane. Były to prace o różnym stopniu opracowania – od wykończonego obrazu po syntetyczny zapis obserwacji, analityczną notatkę, studium i szkic. Wiele z nich to robocze notatki z warsztatu malarza realisty, które, często oznaczone datą dzienną, stanowią swego rodzaju itineraria artysty, a zarazem są świadectwem wnikliwości i znaczenia obserwacji natury w procesie twórczym. Przykładami mogą być: Fragmenty zabudowań (rys. oł., akw., dat.: „Olkusz 2 września 1882”), Osada podleśnego Straży Dietrzniki Leśnictwa Wieluń w Budziakach (akw., sygn. i dat.: „12.10.83”), Scena z polowania (akw., dat.: „Budziaki 1883”), Sylwetki krów (rys. oł., piórko, akw., dat.: „Tarnawa 1883”) oraz Koń przy żłobie (rys. oł., lawowany akw. i gwaszem, dat.: „Medyka 1884”), wszystkie w zb. K. Pochwalskiego.

Główną domeną twórczości P. stało się jednak malarstwo portretowe, które artysta nadal intensywnie uprawiał, ale do 1886 jedynie w „wymiarze prywatnym”, malując wizerunki osób bliskich i zaprzyjaźnionych, jak: Portret Marii z Szetkiewiczów Henrykowej Sienkiewiczowej (ol., zaczęty w 1883, a dokończony w 1886 po jej śmierci, na podstawie fot., Muz. Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddz. MN Kielce), Portret Henryka Sienkiewicza (szkic, 1885, w 1934 wł. Pr.), Portret Heleny z Pochwalskich Janowej Meyerowej (ol., 1884-87, Muz. Hist. m. Krakowa), Portret Sabały (ol, sygn.: „K. Pochwalski 6/9 [18]85 Sabała”, MNK), Portret matki Zygmunta Jaroszyńskiego (1885-86), Portret Henryka Gropplera i Portret Ludwiki Gropplerowej (oba ol., 1886, zapewne podarowane portretowanym, d. w Stambule). Dopiero w 1886 - wystawieniem w krak. TPSP Portretu Józefa Szujskiego w stroju rektora UJ ol, sygn, 1886, Bibl. PAN Kraków, Zb. Graficzne) - P. rozpoczął karierę malarza oficjalnych, reprezentacyjnych portretów wybitnych osobistości.

W ciągu następnych 5 1. (1887-91) P. namalował 27 portretów (wg spisu syna, Józefa Mikołaja). Były to gł. postacie ze świata nauki i literatury oraz arystokraci i kresowi ziemianie; wiele z tych osób artysta ponownie portretował w 1. późniejszych. Do grupy tej należały (w układzie alfabetycznym) portrety m.in.: Adama Asnyka (ol, 1889, w 1938 wł. Chojnowskiej), Stanisława Burzyńskiego (ol, 1888/89, zniszczony podczas I wojny światowej), Włodzimierza Dzieduszyckiego (ol, sygn, 1891/92, MNWr; szkic oł, sygn, 1891, repr. przez L. Bernackiego), profesora Faustyna Jakubowskiego (ol, ok. 1890, zaginiony), Benedykta Lipkowskiego (ol, 1890, zaginiony, repr. przez L. Lipkowskiego), profesora Józefa Majera, rektora UJ i prezesa AU (ol, sygn, 1890-91, Bibl. PAN Kraków), Leona Pinińskiego (ol, 1890, zniszczony podczas I wojny światowej; zaginioną kopię głowy namalował brat artysty, Władysław Jan Pochwalski, a poprawił P), Pawła Popiela (ol, sygn, 1889, MNK), Henryka Sienkiewicza (ol, sygn.: „K Pochwalski 1890 r, Kraków”, Muz. Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddz. MN Kielce; znane są jeszcze 3 późniejsze wizerunki pisarza malowane przez P), Ludwika Teichmana (ol, sygn, 1887, Muz. UJ), Seweryna (?) Uruskiego (ol, 1887, zniszczony podczas I wojny światowej), Zygmunta Wielopolskiego (ol, 1890-94, zaginiony) i Ferdynanda Zolla, rektora UJ (ol, sygn, 1887, Muz. UJ).

Obrazy z tej grupy, pokazywane w 1. 1890-93 na najbardziej prestiżowych europejskich wystawach, przyniosły P. wielki sukces, który uczynił z niego portrecistę europejskiej rangi, i zostały nagrodzone medalami: w 1890 w Monachium - zł. medal II klasy na dorocznej wystawie międzynar, w 1891 w Berlinie - mały zł. medal na wystawie międzynar, w 1891 w Wiedniu – mały zł. medal (równoważny z dużym medalem sr.) na wystawie dorocznej, w 1892 w Monachium - wielki zł. medal na wystawie powsz, w kwietniu 1892 w Wiedniu – mały zł. medal na wystawie dorocznej, we wrześniu 1892 w Wiedniu - mały zł. medal Bürgermeister der Stadt Wien, w 1893 w Berlinie - bliżej nieokreślony medal, w 1893 w Paryżu - zł. medal II klasy (I klasy nie było) na Salonie oraz w 1893 w Monachium – medal I klasy na wystawie międzynar. W 1. późniejszych P. otrzymał: w 1896 w Berlinie - wielki zł. medal na wystawie jubileuszowej tamtejszej akademii, w 1900 w Paryżu - medal sr. na wyst. powsz, w 1901 w Wiedniu - Medal Arcyksięcia Karola Ludwika na wystawie dorocznej. Ponadto w kraju: w Krakowie w 1887 - medal br. na Wystawie sztuki pol. i nagroda malarska AU z fundacji Probusa Barczewskiego w 1891 i w 1905.

Okres twórczości wiedeńskiej (1891-1916) to lata wytężonej pracy; powstało wtedy kilkaset portretów, gł. przedstawicieli elit monarchii Habsburgów, a zwłaszcza Galicji. Wspomniane sukcesy P. na wystawach zwróciły nań uwagę cesarskiego dworu w Wiedniu. Kontakty dworu z malarzem rozpoczęły się już po otrzymaniu przezeń pierwszego medalu, we wrześniu 1890, kiedy to marszałek dworu zamó­wił u P. dla krak. AU portret arcyksięcia Karola Ludwika (nie wiadomo, czy został namalowany). W następnym r. medal zł. na wystawie wiedeńskiej przyniósł P. zaproszenie na tamtejszy dwór i zamówienie wizerunku cesarza.

P. namalował 6 portretów cesarza Franciszka Józefa I (wg wykazu syna artysty Józefa Mikołaja) lub 7 (wg Józefiny Pochwalskiej). Obecnie można zidentyfikować: portret w białym mundurze (ol., rozpoczęty w 1891, być może identyczny z Portretem cesarza w mundurze marszałka polnego z niebieską wstęgą Orderu Podwiązki, ujętym en pied, ol., ukończonym 1893), podarowany Augustowi Paget, ambasadorowi Wielkiej Brytanii w Wiedniu (zaginiony); portret namalowany dla Namiestnictwa we Lwowie (ol., 1894, zaginiony, być może identyczny z Popiersiem cesarza z wstęgą Orderu Podwiązki, repr. przez T. Rutowskiego); ol. kopia poprzedniego wizerunku (1895, dla UJ, zniszczona w 1918); Cesarz w błękitnym polowym mundurze generała, z lewą ręką na szabli, en pied (ol., 1896, być może identyczny z portretem w Österreichische Galerie, Schloss Belvedere, Wiedeń); podobizna cesarza naszkicowana przed końcem stycznia 1896 jako replika portretu z 1894, przeznaczona do Anglii, być może identyczna z popiersiem Franciszka Józefa I w białym mundurze z wstęgą Orderu Podwiązki, podarowanym Sir Horacemu Rumboldowi, ambasadorowi Wielkiej Brytanii w Wiedniu (ol., sygn., Government Art Collection Londyn, czasowo w rezydencji ambasadora Wielkiej Brytanii w Wiedniu), a może także identyczna z wizerunkiem namalowanym w 1900 (wg wykazu syna); Portret cesarza w stroju myśliwskim, z upolowanym jeleniem (ol., 1910, d. w zb. księcia Furstenberga, repr. na austriackiej karcie pocztowej w zb. K. Pochwalskiego i w piśmie Łowiec Polski, 1993).

P. malował również oficjalne reprezentacyjne wizerunki rodziny cesarskiej (chronologicznie, wg wykazu syna): arcyksięcia Albrechta (1895), arcyksięcia Karola Ludwika (1896), arcyksiężnej Marii Józefy (1907), arcyksięcia Ottona (1907 i później), arcyksięcia Ferdynanda Karola (1909), arcyksięcia Karola Stefana (1909, 1911 oraz 2 inne wersje, z których jedna ol. deska, wyst. w 1956 jako wł. pryw; ponadto portret tegoż, ol. karton, sygn., Heeresgeschichtliches Museum Wiedeń), arcyksięcia Rainera (1911) i arcyksięcia Franciszka Ferdynanda (zamówiony w 1911, namalowane 3 wersje: cała postać, w mundurze admirała, ol. deska, sygn., 1913, popiersie, w mundurze admirała, ol. deska, sygn., 1913, i popiersie, niedokończone, ol., sygn., 1914, wszystkie Heeresgeschichtliches Museum Wiedeń).

Wśród paruset portretów powstałych w tym okresie można, przy obecnym stanie badań, wyróżnić podobizny osobistości ze sfer rządowych, uniwersyteckich, arystokratycznych i finansowych ówczesnego Wiednia i Galicji. Z nich najsłabiej są znane przedstawienia austriackich dygnitarzy, przypuszczalnie zachowane w zb. pryw. za granicą. Z ok. 80 wizerunków Austriaków, wymienionych w Notatkach syna artysty Józefa Mikołaja, wspomnieć można: hrabiego Leopolda Starkenberga, 1891, barona Chlumeckyego, 1892, księcia Alfreda Lichtensteina, 1893, barona Paula von Schoellera (w 1895 wyst. w Berlinie i w Wiedniu), hrabiego Hugona Abensperger-Trauna, wielkiego łowczego, 1896, Furstenberga, przed 1911, ministra hrabiego Ahrenthala, 1913, admirała Cassini (ol., w 1915 wyst. w Wiedniu ze zb. arcyksięcia Karola Stefana w Żywcu). Nieco lepiej są znane ol. wizerunki osobistości pol., malowane zarówno w Wiedniu, jak i podczas licznych przyjazdów artysty do Krakowa i Lwowa, m.in. w związku z pracami nad serią reprezentacyjnych portretów marszałków Sejmu Krajowego do gmachu Sejmu we Lwowie. Szczególną historyczną wartość ikonograficzną przedstawiają wizerunki (w porządku alfabetycznym nazwisk przedstawionych): Dawida Abrahamowicza, ormiańskiego posła na Sejm Krajowy (ol., 1914, namalowany dla ministra Galicji w Wiedniu, MNK, inna wersja ol., sygn., 1927, MNWr), Stanisława Badeniego, marszałka krajowego Galicji (ol., sygn., 1902; szkic ol., ok. 1902; ol., ok. 1902-03, oba ostatnie LGS; ol., sygn., 1903, MNK), Juliana Dunajewskiego, ministra skarbu Austro-Węgier (ol., 1894, namalowany dla AU; ol., 1897, zaginiony), Karola Estreichera (ol., sygn., 1900, w 1956 wyst. jako wł. pryw.), Agenora Marii Gołuchowskiego, ministra spraw zagranicznych Austro-Węgier (malowany wielokrotnie, m.in.: ol., sygn., 1894, d. w Okręgowej Galerii Obrazów we Lwowie; ol., sygn., ok. 1900 lub 1907, MNWr; ol. przedstawiający ministra przy biurku, repr. Figaro Illustré, 1900 Octobre, s. 12; ol., ok. 1911, MNWr), Karola Antoniego Lanckorońskiego, ochmistrza dworu (ol., przed 1892, w 1927 w zb. Antoniego Lanckorońskiego w Rozdole, uszkodzony w 1914, zaginiony, fot. w zb. Romana Taborskiego Warszawa), Andrzeja Lubomirskiego, posła na Sejm Krajowy (ol., 1908, zaginiony), Stanisława Madeyskiego, ministra oświaty i wyznań Austro-Węgier (ol., 1900, wg spisu syna d. wł. UJ), Zdzisława Morawskiego, ministra dla Galicji (malowany wielokrotnie, m.in. ol., sygn., 1918, MNK), Andrzeja Potockiego, marszałka Krajowego i namiestnika (malowany wielokrotnie, m.in. ol., sygn., 1903, MNK; ol., 1909, w 1925 wł. Krystyny Potockiej), kardynała Jana Maurycego Puzyny (malowany kilkakrotnie, m.in. ol., ok. 1910, w 1915 wyst. w Wiedniu ze zb. arcyksięcia Karola Stefana w Żywcu), Eustachego Sanguszki, marszałka Krajowego i namiestnika Galicji (ol., 1894-96, MNK), Jana Tarnowskiego, marszałka Krajowego (malowany kilkakrotnie, m.in. ol., sygn., MNK), Filipa Zaleskiego, ministra dla Galicji i namiestnika (malowany kilkakrotnie: ol., sygn., 1904, MNK; ol., sygn., ok. 1904, LGS; szkic ol. tektura, ok. 1904, tamże).

Okres twórczości krakowskiej (1919-40). Na oeuure P. powstałe w kraju, znane znacznie lepiej, składa się (wg syna Józefa Mikołaja) ok. 120 portretów, w tym najwyższych dostojników państwa, m.in.: Józefa Piłsudskiego (ol., 1925, niedokończony), prezydenta Stanisława Wojciechowskiego (ol., 1923, w 1936 w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie), prezydenta Ignacego Mościckiego (ol., sygn., 1925, w 1932 w Min. Rolnictwa, fot. w IS PAN, Arch. Fot. i Rys. Pomiarowych), premiera Władysława Grabskiego (ol., wyst. 1925), ministra spraw wewnętrznych i prezydenta Poznania Cyryla Ratajskiego (malowany kilkakrotnie, m.in. ol., wyst. 1925, kopia autorska 1935), ministra Leona Janty-Połczyńskiego (ol., wyst. 1935). Większość osób portretowanych w tym okresie to tradycyjna klientela P. - grono profesorów UJ, Akademii Górniczej w Krakowie i Uniw. Jana Kazimierza we Lwowie, a także liczni przedstawiciele arystokracji i ziemiaństwa (ok. 50 nazwisk w wykazie syna Józefa Mikołaja). Wśród namalowanych wówczas obrazów zwraca uwagę Portret rodziny Tarnowskich zgromadzonej w sali pałacu w Dzikowie (ol., wł. Róży Tarnowskiej w Kanadzie, repr. przez A. Janasa i A. Wójcika), który jest przykładem rzadkiego w twórczości P. portretu zbiorowego. Poza nim znane są: Portret profesora Maurycego Madurowicza w otoczeniu swoich asystentów (ol., wyst. 1888), być może identyczny z Portretem zbiorowym lekarzy (ol., w 1954 wyst. w krak. TPSP jako wł. Kliniki Ginekologicznej w Krakowie), Portret Wandy Szarskiej z synami Stanisławem, Jackiem i Andrzejem (ol.?, 1933), być może identyczny z Portretem zbiorowym rodziny Szarskich (ol., sygn., 1937, w 1956 wyst. w krak. TPSP jako wł. pryw.) oraz Portret zbiorowy rodziny Pochwalskich w ogrodzie na letnisku w Hietzing pod Wiedniem (ol., d. wł. rodziny malarza, sprzedany do zb. pryw.). P. wielokrotnie portretował członków swojej rodziny i rodzin spokrewnionych (wizerunki zachowane gł. w zb. pryw.). Kilkakrotnie malował też autoportrety, z których najbardziej znany jest Autoportret z paletą (namalowany do galerii Ignacego Korwin Milewskiego, ol., sygn., 1895, MNW), a z później­szych: Autoportret z 1905 (ol. deska, sygn., w 1944 przekazany do LGS) i Autoportret z 1922 (ol., w 1925 wł. zięcia P, Ludwika Bernackiego we Lwowie, repr. przez L. Pinińskiego). Ostatnią pracą P. był Autoportret w towarzystwie Sienkiewicza na pokładzie statku w Konstantynopolu (ol., sygn., 1940, Muz. Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddz. MN Kielce).

Oeuvre P. dopełniają liczne studia pejzaży, głównie leśnych i górskich, czasem z motywami z polowań, sporo przedstawień martwych natur i kwiatów (które artysta lubił malować zwłaszcza w ostatnim okresie życia) oraz mniej liczne szkice rodzajowe. Jako praca wyjątkowa wspomniana jest też dekoracja na wachlarzu przedstawiająca „egipski pejzaż z typami kobiet koptyjskich” (w 1897 w pracowni P.). Wzmiankowane przez zaprzyjaźnionego z artystą Leona Pinińskiego prace religijne nie są znane. Brak też potwierdzenia informacji z PSB o wykonaniu przez P. fresków w kość. Klarysek we Lwowie.

P. był jednym z najbardziej utalentowanych pol. portrecistów, mistrzem portretu realistycznego, a ściślej portretu reprezentacyjnego, świadomie utrzymanego w nieco tradycyjnej konwencji. W swych najlepszych dziełach nie tylko wiernie oddawał uderzające podobieństwo fizjonomii, ale też stronę psychiczną modela. W portretowanym widział też przedstawiciela pewnej formacji kulturowej, której duchowość zgłębiał w swoim obrazie, malując wizerunki: patrioty-intelektualisty w portrecie Sienkiewicza, dystyngowanego reprezentanta sublimacji pol. tradycji w portrecie Popiela, potężnego i dostojnego magnata w portrecie Dzieduszyckiego, czy wiedeńskich ekscelencji w portretach Gołuchowskiego i Zaleskiego. Przypominał w tym Matejkę. Wyrazistość charakterystyki portretowanego osiągał mistrzowsko posługując się oszczędnymi środkami, prostotą kompozycji, ascetyzmem w wykorzystaniu tła i rekwizytów, świetnie opanowanym rysunkiem i harmonijnymi zestawieniami kolorystycznymi, co różniło go od Malczewskiego. H. Piątkowski już w 1892 pisał o jego portretach: „przeważa w nich głównie strona rysunkowa i charakterystyka. Są to zwykle na wzór Bonnata z ciemnego tła wystające, jak żywe postacie modelowane szeroko z wielkim poczuciem prawdy w szczegółach”. Określony przez E. Niewiadomskiego jako wybitny, obok Stanisława Lentza, portrecista epoki naturalizmu, P. wydaje się jednak reprezentować malarstwo portretowe nurtu klasycyzująco-realistycznego, o już premodernistycznym pogłębieniu psychologicznym.

Poza wyż. wym.: Muz. Okręgowe Bielsko-Biała - Portret fabrykanta Molendy z Bielska, ol., sygn., 1912, Główka góralki, ol. deska, sygn., 1893; Muz. Górnośląskie Bytom – Autoportret, ol., ok. 1914; Centralne Muz. Morskie Gdańsk -Pejzaż, ol., ok. 1925; Muz. m. Gdyni – Gdynia, ol., sygn.: „Gdynia Kazi: Pochwalski 1902” (sygnatura i data budzące wątpliwości), Statek, ol. tektura, sygn., ok. 1920-30; Muz. im. J. Kasprowicza Inowrocław - Drzewa zimą, akw., sygn.; BJ - ok. 90 kart (ze szkicownika?) z rys. oł. i piórkiem, akw., z 1. 1884-91 (szkice rodzajowe i pejzaże, w tym cykl rys. z podróży na Wschód w 1886); Muz. Hist. m. Krakowa - Portret Adama Szarskiego, właściciela firmy handlowej w Krakowie) i Portret Anny z Gwiazdomorskich Adamowej Szarskiej, oba ol., 1933, Portret Michaliny ze Szczęsnowiczów Rybińskiej, ol., Posłaniec krakowski, ol., ok. 1920-30, Pejzaż z okolic kościoła Norbertanek w Krakowie, rys. kredkami, gwasz, sygn., ok. 1870; MNK - Portret Sabały, ol., sygn., 1889, Portret Aspazji Goldschmidt, ol., sygn., 1895, Portret Józefa Pakiesa, ol., sygn., 1914-15, Portret Juliusza Tarnowskiego, ol. deska, sygn., 1918, Portret Stanisława Niezabitowskiego, ol., sygn., 1928, Portret Józefa Patelskiego, ol., Portret Józefowej z Szembeków Patelskiej, ol., Portret Adama Tarnowskiego, ol. tektura, sygn., Portret Władysława Wołodkiewicza, ol. deska, sygn., Portret uśmiechniętej pani, ol. deska, sygn., ponadto ok. 225 prac, rys. piórkiem, oł., kredką, węglem, sepią i akw., niektóre sygn., z 1. 1872-1932, przedstawiających szkice do kompozycji hist., sceny rodzajowe, portrety, akty, pejzaże, studia zwierząt, karykatury; MNK Dom Matejki -W kruchcie kościelnej, akw., sygn., w albumie ofiarowanym J. Matejce w 1883; Muz. UJ - Portret profesora Edwarda Janczewskiego, ol., sygn., Portret profesora F. Fiericka, ol., sygn., Portret profesora Kazimierza Kostaneckiego, ol., sygn., 1937, Portret profesora Juliana Nowaka, ol., sygn., 1938, Portret profesora Macieja Leona Jakubowskiego, ol., Krzesło zabytkowe z 3. ćwierci XIX w., akw.; Bibl. PAN Kraków – Portret prezesa AU profesora Kazimierza Morawskiego, ol., sygn., 1926, Portret darczyńcy PAU Stanisława Sozańskiego, ol., sygn., 1938, Portret prezesa PAU profesora Kazimierza Kostaneckiego, ol.; Muz. Akademii Rolniczej im. H. Kołłątaja w Krakowie – Portret profesora Edwarda Janczewskiego, ol. deska (?), sygn., ok. 1901 (?); Pałac Biskupów Krak. – Portret kardynała (Jana Maurycego Puzyny?), ol., sygn.; Państw. Zb. Sztuki na Wawelu Kraków - Portret Karola Lanckorońskiego, ol., sygn., 1919; Muz. Podkarpackie Krosno - Portret Zygmunta Lewakowskiego, ol.; Muz. Okręgowe Leszno - Na mostku, ol., sygn., 1885, Tragiczny list, ol. tektura, sygn., 1922, Krakowianka w gorsecie, ol. deska, sygn., 1923; Muz.-Zamek w Łańcucie - Portret Jana Tarnowskiego, ol., sygn., Portret kobiety z rodziny Tarnowskich, ol., sygn., 1914, Portret Zdzisława Tarnowskiego, ol., sygn., 1922, wachlarz z przedstawieniem pary góralskiej, tempera, sygn., 1888; Muz. Ziemi Zawkrzeńskiej Mława - Portret kobiety, ol. deska; Muz. Okręgowe Nowy Sącz - wizerunki burmistrzów Nowego Sącza z 1. 1867-1900, ol., ok. 1900 (autorstwo przypisywane P. na podstawie tradycji): Jana Johannidesa, Walentego Brzezkiego, Ignacego Płochockiego, Włodzimierza Olszewskiego, Karola Slavika, Juliana Gutowskiego, Onufrego Prus Trembeckiego i Lucjana Lipińskiego; Muz. Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, Oddz. MN Kielce - Portret Sienkiewicza siedzącego przy biurku, ol., sygn., 1915; Muz. Śląska Opolskiego Opole -Portret kobiety, ol., sygn., 1923, Portret mężczyzny, ol., Studium staruszki, ol., sygn.: „Kaź. Pochwalski Monachium 1881”, Pejzaż, ol. tektura, sygn., Motyw marynistyczny, ol. tektura, sygn.; MNP -Portret Augusta Cieszkowskiego, ol., Portret Krzysztofa Mielżyńskiego, ol., sygn., 1925, Portret Mieczysława Kuźleckiego, ol., sygn., Kobieta siedząca z różą w ręku i książką na kolanach, rys. oł. i akw. na tekturze, sygn.; Wielkop. Muz. Walk Niepodległościowych Poznań - Portret Wincentego Witosa, ol. deska, sygn.; Muz. Okręgowe Rzeszów – Przy szachach, ol., sygn.; Muz. Hist. Sanok – Chłop w czasie posiłku, ol. tektura, 1927; Muz. Klasztoru OO. Kapucynów Sędziszów – Portret starszej damy, ol., sygn., ok. 1900; MN Szczecin - Studium pejzażowe, ol. płótno na tekturze, Dziewczyna, rys. węglem; Muz. Okręgowe Tarnów Portret Romana Damiana Sanguszki, ol. deska, sygn., 1915; BN - karta z rysunkami oł., na awersie: twarze, akty, postacie zajęte rysowaniem, na rewersie: akt męski, studia twarzy, postaci, roślin; Muz. Literatury im. A. Mickiewicza Warszawa - Portret Elizy Orzeszkowej, ol. tektura, sygn., 1879, Portret Kazimierza Chłędowskiego, ol., sygn., Portret kobiety w średnim wieku (przypuszczalnie Marii Konopnickiej), pastel tektura, sygn.; MNW - Rusin, ol., sygn., 1877, Sielanka - para pastuszków w lesie, ol., sygn., 1879, Żniwiarki, ol., sygn., 1879, Portret kobiety w czepku (Modlitwa), ol., sygn., 1882, Lirnik przed chatą, ol., sygn., 1887, Portret profesora Straszewskiego, ol., sygn., 1892, Portret Andrzeja Potockiego, ol., sygn., ok. 1913, Portret Andrzeja Potockiego w kontuszu, ol., sygn., 1913, i jego pendant: Portret Krystyny z Tyszkiewiczów Andrzejowej Potockiej, ol., sygn., ok. 1913, Portret Hipolita Wawelberga, ol., sygn., przed 1919, Portret profesora UW Bronisława Gubrynowicza, ol., sygn., 1928, Portret A Skrzyńskiego, ol. tektura, przed 1900 (?), Portret mężczyzny, ol., sygn., przed 1900 (?), Zagroda z żurawiem, akw., sygn., 1886, Dziewczyna przy ogrodzeniu, akw., sygn., 1886, nadto szkicownik z 38 rys. przedstawiającymi typy rodzajowe i pejzaże z podróży do Egiptu, oł. i akw., w tym jeden rys. sygn.; Muz. w Nieborowie i Arkadii, Oddz. MNW - Portret Romana Sanguszki, ol. deska, 1915; Muz. Teatr. Warszawa - Portret Stanisława Koźmiana, ol., sygn., 1910; MNWr - Portret Stanisława Wiśniewskiego, ol., 1925; LGS - Ru-sinka, ol. płótno na tekturze, sygn., 188[.] (data niepełna), Portret Leona Bilińskiego, ol., sygn., Portret mężczyzny w kontuszu, ol., sygn., 1910, Portret Leona Pinińskiego, ol. tektura, sygn., 1918 (1912?), Portret mężczyzny, ol. deska, sygn., 1918, Portret Bolesława Orzechowicza, ol., sygn., 1924, Portret profesora Oswalda Balzera, ol., sygn., 1924, Portret Andrzeja Lubomirskiego, ol., sygn., 1925, portret tegoż (mniejszy format), ol., sygn., 1925, Portret Leona Pinińskiego, ol., sygn., 1928, Portret mężczyzny z monoklem, ol., sygn., 1928, Portret profesora Stanisława Starzyńskiego, ol., sygn., 1928, Portret kobiety w podeszłym wieku, ol., sygn., 1929, Portret starszego mężczyzny, ol., sygn., Skoki przez ogień (Sobótka), rys. oł., piórkiem, tuszem, sygn.: ,,[1]891 K.P. Grodno”, Szkic portretu Agenora Gołuchowskiego, rys. oł., sygn., 1906, Portret mężczyzny, sepia (?), kredki tektura, sygn.; Historische Museum der Stadt Wien Wiedeń - Portret burmistrza doktora Karla Luegera, ol., 1902, Portret burmistrza doktora Raimunda Grübla, ol., 1906, Portret profesora Eduarda Langa, ol., 1909, Portret doktora Edmunda Benedikta, rys. kredką, 1915; Österreichische Galerie Schloss Belvedere Wiedeń – Portret radcy tajnego w ministerstwie oświaty Ludwika Ćwiklińskiego (w 1996 wypożyczony do uniw. we Lwowie), Portret ministra hrabiego Karla Stürgkha, ol., sygn., 1917, Portret ministra oświaty doktora R. von Hartla, ol., sygn., 1906, Portret doktora R. Bilińskiego, ol., Portret ministra Paula Freiherra von Gautscha, ol.; Heeresgeschichtliches Museum Wiedeń - Portret arcyksięcia Ferdynanda Maximiliana jako wiceadmirała, ol., autorstwo P. raczej wątpliwe; Muz.Pomnik Piśmiennictwa Nar. Praga (Czechy) – Portret mężczyzny, ol., sygn., 1918; Ermitaż Petersburg -Portret (Agenora?) Gołuchowskiego; Ukraińskie MN Lwów - Portret Karola Lanckorońskiego juniora, ol., sygn. W zb. pryw.: u Henryka Szarskiego, Kraków - Portret Anny Eufemii z Gwiazdomorskich Szarskiej, ol., ok. 1920-30; u Krzysztofa Pochwalskiego, Warszawa – Portret Ludwika Bernackiego (niedokończony), ol., Portret Józefiny Pochwalskiej (niedokończony), ol., Portret Marcjanny Pochwalskiej, ol., Portret Jerzego Pochwalskiego, ol., Portret Józefa Kaspra Pochwalskiego, ol. deska, Autoportret, ol., Autoportret, ol., Autoportret, rys. oł., Portret wnuka, Krzysztofa Pochwalskiego., ol. deska, ok. 1936, i portret tegoż, rys. oł., Portret Walerii Pochwalskiej, rys. oł., Portret nieznanej piękności wiedeńskiej, ol. tektura, sygn., ponadto kolekcja 32 prac oprawionych, oł., akw., kredka, gwasz, oł., niektóre sygn., z 1. 1880-1936 (szkice do kompozycji, portrety, pejzaże, zwierzęta i martwe natury), ok. 500 szkiców luźnych (w kasecie drewnianej), oł., akw., rys. piórkiem, tuszem, kredką i oł., część sygn., z 1. 1872-1932, 55 szkicowników z pracami z 1. 1880-1938; u Barbary Agnieszki Pochwalskiej, Warszawa – Portret żony malarza, Zofii, ol., sygn., 1887, Portret syna malarza, Jerzego Teofila Pochwalskiego, ol., Portret oficera w mundurze austriackim, ol., sygn., 1912, Portret Wojciecha Dzieduszyckiego, rys. piórkiem, 2 rys. przedstawiające gajowego z dubeltówką i trąbką, oł., na rewersie jednego z nich szkic głowy myśliwego, rys. oł., oraz ok. 20 szkicowników; u rodziny Pochwalskich, Warszawa – Portret Bogumiła Pochwalskiego, ol. deska; u Jana Szarskiego, Warszawa - Portret Heleny z Ciechanowskich Szarskiej, ol. tektura, 1914, Portret Henryka Szarskiego, ol. tektura, sygn., 1914; u Barbary Prochowskiej-Zażulińskiej, Warszawa - Portret Stanisławy Prochowskiej-Zażulińskiej, ol., sygn., ok. 1925-26; u Wacławy Bieleckiej, Warszawa -Portret Andrzejowej Potockiej, ol., sygn.; w zb. pryw. w Warszawie - Portret Henryka Sienkiewicza na pokładzie statku w Kawaku, ol., sygn., 1889; u Olgi Szarskiej, Wrocław – 2 portrety Olgi z Budwińskich Marcinowej Szarskiej, ol. deska, 1900, oraz ol., sygn., 1912? (data słabo widoczna), Portret kobiety (podobno z rodziny P), ol. deska, 1904, Portret Matyldy Budwińskiej, ol., 1921, Autoportret, ol., 1922.

Ponadto d. w zb. pryw. znajdowały się portrety następujących (wymienione w ich w biogramach w PSB): Dawida Abramowicza, Oswalda Balzera, Augusta Cieszkowskiego, Bogdana Czapskiego-Hutten, Jerzego Konstantego Czartoryskiego, Włodzimierza Dzieduszyckiego, Karola Estreichera, Agenora Marii Gołuchowskiego, Bronisława Gubrynowicza, Edwarda Janczewskiego, Michała Karskiego, Stanisława Koźmiana, Zdzisława Krudzielskiego, Karola Lanckorońskiego, Leonarda Lepszego, Zygmunta Lewakowskiego, Zdzisława Lubomirskiego, Jacka Malczewskiego, Antoniego Małeckiego, Kazimierza Morawskiego, Józefa Muczkowskiego, Henryka Pachońskiego, Juliana Pagaczewskiego, Pawła Popiela, Józefa Potockiego, Jana Sabały, Władysława Sadłowskiego, Eustachego Sanguszki, Romana Damiana Sanguszki i Leona Sapiehy.

Ruch. Kal. Encyklopedyczny, 1887, s. 111. -Boetticher F.,Malerwerke des neunzehnten Jahrhunderts, [Dresden 1891-1901], t. 2 (przedruk: Leipzig 1941). -Enc. Org., t. 11, 1901. - Kosel H. C., Biographien der Wiener Künstler und Schriftsteller, t. l, Wien 1902, s. 96. - Rocz. Okręta, 1905. - Müller H. A., Singer H. W., Allgemeines Künstler-Lexikon, Frankfurt am Main 1921, t. 3. - Wielka il. encyklopedia powsz., wyd. Gutenberga, Kr. [1929-32], t. 12. - ThB, t. 27, 1933 (Wallis-Walfisz M.). - Grajewski. - Encyklopedia powsz. Ultima Thule, t. 8, W. 1937. - Vollmer, t. 3, 1956. - Bénézit, t. 6. - Grajewski, 1972. - Pol. bibliografia sztuki 1801-1944, t. l, cz. l, Wr. 1975, cz. 2, Wr. 1976; t. 2, Wr. 1979. - PSB, t. 27, 1983 (Biernacka R.). – Polacy w historii i kulturze krajów Europy Zach. Słownik biogr., P. 1986.

W. Ł. [Łuszczkiewicz W.], Nowy obraz sufitowy w sali Arcybractwa Miłosierdzia, Czas, 1884 nr 297, s. 4. - Zaleski A., Z wycieczki na Wschód. Notatki dziennikarza. Bukareszt, Ruszczuk, Warna, Konstantynopol, W. 1887, s. 8, 157, 226, 463. -Album artyst, Zjednoczone TPSP w Krakowie, z. 2, Kr. 1888. - Piątkowski H., Nasi laureaci. Alfred Wierusz Kowalski i Kazimierz Pochwalski, Tyg. il., 1892 półr. II, s. 116. - K. B. [Bartoszewicz K.], W pracowni Pochwalskiego, Kraj, 1893 nr 23, s. 7. -Neue Professoren an der Wiener Kunstakademie, Wiener Montagpost, 1894 nr z 6 VIII, s. 4. - Górski K. M., Pol. sztuka współcz. 1887-94 na Wystawie Krajowej we Lwowie 1894 r., Kr. 1896, s. 54-55. - Sch., Allerlei Interesantes. CasimirPochwalski, Illustrierter Wiener Extrablatt, 1896 nr 49, s. 6. - Jellenta C., Galeria ostatnich dni, Kr. 1897, s. 158,235. - Łoś W., Z pracowni naszych mistrzów, wyd. 2, W. 1897, s. 195. – Album jubileuszowe Henryka Sienkiewicza. Główniejsze sceny i postaci z powieści i nowel Sienkiewicza ..., Kazimierz Pochwalski ..., W. 1898. - Hoesick F., U Henryka Sienkiewicza, Sport, tyg. il., VII, 1901 nr 15, s. 8. - Eljasz-Radzikowski W., Kraków, W. [1902], s. 193. - Mycielski. - Hevesi L., Oesterreichische Kunst im 19. Jahrhundert, cz. 2: 1848-1900, Leipzig 1903, s. 244. - Swieykowski. - Wiczkowski J., Lwów, jego rozwój i stan kulturalny oraz przew. po mieście, Lw. 1907, s. 592. – Frimmel T., Galeria Miejska w świetle pol. i obcej krytyki, Lw. 1908, s. 71. - Piątkowski H., KazimierzPochwalski, Tyg. il., 1911 półr. II, s. 846-847. - Rutowski K., Kazimierz Pochwalski, Sztuka (Lw.), 1911, s. 225-248. - Treter M., Album wystawy mistrzów dawnych, Lw. 1911. - [Jaroszyński T.], Album malarstwa pol., W.-Paryż [po 1912]. -Der Oesterreichisch Kaiserlich Orden der Eisernen Krone und seine Mitglieder, Wien 1912. - Lipkowski L,., Moje wspomnienia, Kr. 1913 (poza indeksem s. 13, 99). -Alfa, W pracowni prof. Kazimierza Pochwalskiego, Kur. warsz., 1914 nr 135, s. 7-8. - Rostafiński T., Architektura Krakowa, Kr. 1920, s. 31. -Kotarbiński M., L’art polonais à Paris. Exposition au Grand Palais (Printemps 1921), Varsovie 1921, s. 3. - Schroeder A., Śladem błękitnym, Lw. 1921, s. 34-35. - Piniński L., Kazimierz Pochwalski (W siedemdziesięciolecie artysty), Sztuki Piękne, II, 1925/26, s. 473-488. – Niewiadomski E., Malarstwo pol. XIX i XX w., W. 1926. - Chwalewik, t. l, s. 19, 135, 226, 251, 395, 407; t. 2, s. 20, 24,100,159, 363, 383, 395, 414, 531, 551. - Fischer A., Zakład Nar. im. Ossolińskich, Lw. 1927, s. 94. – Urbański A., Z Czarnego Szlaku i tamtych rubieży. Zabytki pol. prze padłe na Podolu, Wołyniu i Ukrainie, wyd. 2, W. 1928, s. 68. - Tenże, Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, W. 1928, s. 142. - [Bohdanowicz A.], Anna Bilińska podług jej dziennika, listów i recenzji prasy, W. [1928], s. 41, 59. - Kopera, t. 3. - Nieznany rys. Kazimierza Pochwalskiego, Wielkop. Ilustracja, 1932 nr 15, s. 7. – Piotrowski J., Zamek w Łańcucie. Zwięzły opis dziejów i zbiorów, Lw. 1933, s. 75. - Twardowski J., Lanckoroński. Vortrag, gehelten im Verein der Museums-freunde zu Wien, Wien [1934], s. 5. - Dienstl-Dąbrowa M., Portrecista wielkich ludzi, As, 1935 nr 29, s. 4-6. – L. Bernacki, Sienkiewicz w Pieniakach, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Leona Pinińskiego, Lw. 1936, t. l, s. 47-51. - Brokl K., Przew. po Zamku Królewskim w Warszawie, W. 1936, s. 57. — Janoszanka M., Wielki tercjarz, P. [1936], s. 109-110, 183, 185. - TZSP w Warszawie. LXXV [księga jubileuszowa], W. 1936, s. 30, 73. - Fałat J., Wspomnienia z d. Wiednia. Fragmenty z listów, W. 1937, s. 46-47. – W. Kozicki, Henryk Rodakowski, Lw. 1937, s. 419, 454, 478. - Danysz-Fleszarowa R., Kołodziejczyk J., Warszawa, W. 1938, s. 69. - Schmidt R., Das Wiener Künstlerhaus. Eine Chronik 1861-1951, Wien 1951, s. 113,116,117,149. -Sienkiewicz H., Dzieła. Wyd. zbiorowe, pod red. Krzyżanowskiego J., t. 46: Korespondencja, cz. 2, W. 1951, s. 43-54. - Kozakiewicz S., Ryszkiewicz A., Warsz. „Cyganeria” malarska,Wr. 1955. – Krzyżanowski J., Henryk Sienkiewicz. Kalendarium życia i twórczości, W. 1956. - Gutowski M., Październikowe wystawy w Pałacu Sztuki, Od A do Z (dod. do Dz. pol., Kr.), 1956 nr 41, s. 2. - Chłędowski K, Pamiętniki, t. 1-2, Kr. 1957. - Materiały ASP Kraków, 1. -Dobrowolski, t. 2.-Leon Wyczółkowski. Listy i wspomnienia, oprac. Twarowska M., Wr. 1960. - Kossakowska-Szanajca Z., Majewska-Maszkowska B., Zamek w Łańcucie, W. 1964. - Blum H., Olga Boznańska. Zarys życia i twórczości, Kr. 1964. - Muczkowska Z., „Pod Krukiem”, [w:] Kopiec wspomnień, wyd. 2, Kr. 1964. – Briefe Kaiser Franz Josephs an Frau Katharina Schraft, red. Bourgoing J. de, Wien 1964. - Gadacz K., Inwentarz zb. sztuki prowincji krak. zakonu OO. Kapucynów (ciąg dalszy), Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, XII, 1966, s. 175. - Pauer H., Kaiser Franz Joseph I. Beiträge zur Bild-Dokumentation seines Lebens. Auszugsweise zusammengestellt aus den beständen der Porträt-sammlung und des Bildarchivs der Österreichischen Nationalbibliothek, Wien 1966. - Płażewska, s. 399-400. –Wallis M., Autoportrety artystów pol., W. 1966. –Briefe Kaiser Franz Joseph an Kaiserin Elisabeth 1859-1898, oprac. Nostiz-Rieneck G., Wien 1966. - Pol. życie art., l, 2. - Szczepińska J., Przyczynek do dziejów pol. Portretu mieszczańskiego XLX w., BHS, XXIX, 1967 nr 4, s. 551-555. - Krzeczunowicz K., Leon Sapieha 1883-1944, Londyn 1967 (poza indeksem). - Wiercińska, TZSP. - Puciata-Pawłowska J., Jacek Malczewski, Wr. 1968. - Wiercińska, TZSP, Kat. - Taborski R., Karol Lanckoroński – Wiedeński mecenas i kolekcjoner sztuki, Prz. Humanistyczny, 1969 nr l, s. 159,161. - Zechenter W., Pochwalscy, Słowo powsz., 1969 nr 170 (wyd. A), s. 4.-Jakimowicz A., Jacek Malczewski i jego epoka, W. 1970, s. 189, 197. - Witkiewicz S., Sztuka i krytyka u nas, [w:] tenże, Pisma zebrane, t. l, Kr. 1971. - Mężyński A., Kat. Korespondencji Działyńskich, Zamoyskich i rodzin spokrewnionych ze zb. Bibl. Kórnickiej, XVII-XX w., Wr. 1972. - Dużyk J., Z dziejów nagrody im. Probusa Barczewskiego, Rocz. Bibl. PAN w Krakowie, XVIII, 1972. - Treiderowa A., Kolekcja obrazów, rysunków i rzeźb PAU, Rocz. Bibl. PAN w Krakowie, XVIII, 1972. - Żyga A., Krak. „Świat” (1888-95) Z. Sarneckiego (mało znana karta z dziejów pol. ilustracji XIX w.), Rocz. Biblioteczne, XVII, 1973, s. 759, 768, 774. - Krzyżanowski J., Pokłosie Sienkiewiczowskie. Szkice lit., W. 1973. - Wysocki A., Sprzed pół wieku, Kr. 1974. - Taborski R., O współpracy krak. „Sztuki” z wiedeńską „Secesją”, Prz. Humanistyczny, XIX, 1975 nr 4, s. 19, 27, 29. - Mehoffer J., Dziennik, oprac. Puciata-Pawłowska J., Kr. 1975. – Pochwalska J., Mój teść, Stolica, 1977 nr 7, s. 6-7, nr 8, s. 6. - Sienkiewicz H., Listy, pod red. Krzyżanowskiego J., Bokszczanin M., cz. 1-2, W. 1977. - Estreicher K., Muz. UJ, wyd. 2, W. 1980, s. 97, 99,100, 106. - Krzyżanowski J., Henryka Sienkiewicza żywot i sprawy, W. 1981. - Ryszkiewicz A., Kolekcjonerzy i miłośnicy, W. 1981. – Polaków portret własny, pod red. Rostworowskiego M., cz. 1: Ilustracje, W. 1983; cz. 2: Opisanie ilustracji, W. 1986. - Bassett R., Emperor's portrait up for sale, Times, 1984 nr z 9 VII. - Kossak W., Listy do żony i przyjaciół (1883-1942), oprac. Olszański K., Kr. 1985. - Rostworowski E. M., Popioły i korzenie. Szkice hist. i rodzinne, Kr. 1985. - Korniłowiczówna M., Onegdaj. Opowieść o Henryku Sienkiewiczu i ludziach mu bliskich, Szczecin 1985. - Aftanazy R., Materiały do dziejów rezydencji, t. 2, W. 1986; t. 3, W. 1987; t. 4, W. 1987; t. 5, W. 1988; t. 6, W. 1989; t. 7, W. 1990; t. 8, W. 1991; t. 9, W. 1992; t. 10, W. 1991. - Fałat J., Pamiętniki, Katowice 1987, s. 81, 82. – Jordanowski S., Vademecum malarstwa pol., New York 1988. - Zb. rękopisów w bibliotekach i muzeach w Polsce, oprac. Kamolowa D., Muszyńska K., W. 1988. - Ryszkiewicz A., Malarstwo pol. Romantyzm, historyzm, realizm, W. 1989. – Ketterl E., Wspomnienia kamerdynera cesarza Franciszka Józefa I, Kr. 1990, s. 64. – Inwentarz rękopisów Bibl. Zakładu Nar. im. Ossolińskich we Wrocławiu, t. 12: Rkps 16221-16550, Wr. 1992. -Taborski R., Polacy w Wiedniu, Wr. 1992. - Przybylski W., Z paletą i sztucerem, Łowiec pol., 1993, nr 3, s. 34-35. – Stępień H., Liczbińska M., Artyści pol. w środowisku monachijskim w 1. 1828-1914. Materiały źródłowe, W. 1994. – Wyganowska W., Sztuka Legionów Pol. 1914-18, W. 1994. - Janas A., Wójcik A., Zamek Tarnowskich w Dzikowie, Tarnobrzeg 1994, s. 101,108, 188. - Milewska W., Zientara M., Sztuka Legionów Pol. i jej twórcy 1914-18, Kr. 1999. - Polanowska J., Kazimierz Pochwalski, portrecista cesarza Franciszka Józefa I, BHS, LXI, 1999 nr 3-4, s. 379-396. –Sienkiewicz H., Listy, t. 3, cz. 2, oprac. Bokszczanin M., W. (w druku).

Kat. X wystawy TPSP we Lwowie, [Lw. 1878]. -Kat. XII wystawy TPSP we Lwowie, [Lw. 1879]. - Kat. obrazów nowoczesnych malarzy pol., ...w Resursie Kupieckiej (wł. A. Krywulta), W. 1880. – Kat. wystawy zbioru obrazów Feliksa Gebethnera, W. 1881. -Kat. XVI wystawy TPSP we Lwowie, Lw. [1883]. -Cat. Illustré du Salon 1883, Paris 1883, s. XLIII poz. 1942. -Kat. XVIII wystawy TPSP we Lwowie, Lw. 1885. – Kat. Pierw-szej wielkiej wystawy pol. w Krakowie, Kr. 1887. - Illustrierter Kat. der Münchener Jahresausstellung von Kunstwerken aller Nationen im. königl. Glaspalaste, München 1890, s. 31 poz. 981-982. – Internationale Kunst-Ausstellung, Verein Berliner Künstler, Berlin 1891. -Kat. nieustającej wystawy TPSP w Krakowie, kat. nr 112, Kr. 1892, s. 286. – Cat. illustré de peinture et sculpture. Salon de 1893, – Paris 1893, poz. 1434-1435. - Bołoz Antoniewicz, Kat. – Kat. il. wystawy sztuki współcz. we Lwowie, Lw. 1894.- Internationale Kunst-Ausstellung Berlin 1896, zurfeier des 200 Jähringen bestehens der Königlichen Akademie der Künste, Berlin 1896. - Kat. wystawy obrazów i rzeźb, Salon „Ars”, Kr. 1897. - Offizieler Kat. derInternationalen Kunst-Ausstellung, wyd. 2, Dresden 1897, s. 40 poz. 489. – Exposition rétrospective d’oeuvres des peintres Polonais, Galerie Georges Petit, Paris 1900. -Cat. Des Artistes Polonais, L’Exposition Internationale Universelle de 1900 à Paris, Paris 1900. - Demby S., Rydzykowski W., Wolski Z., Kat. wystawy Sienkiewiczowskiej, Sport, tyg. il., VII, 1901 nr 15, s. 11, 22. -Kat. wystawy dzieł pol. artystów oraz wystawy Tow. Sztuka, TPSP, Kr. 1901. -II. kat. obrazów i rzeźb XIXw.,MNK, Kr. 1902. - Kat. pierwszej wystawy dzieł sztuki w Tarnopolu, TPSP we Lwowie, [Lw.] 1902. – Kat. wystawy jubileuszowej TPSP, Kr. 1904, poz. 166. - Kat. II wystawy jesiennej TPSP we Lwowie, Lw. 1905. – Kat. wystawy jubileuszowej krak. TPSP, Lw. 1905. - Wystawa zbiorowa obrazów prof. Aleksandra von Wagnera oraz jego uczni - Polaków, TZSP, W. 1906. - Kat. der Modernen Galerie in Wien, Wien 1907, s. 30 poz. 117. -Kat. MNK, Kr. 1907, poz. 1032, 1542. - Kat. Galerii Miejskiej, Dział II: Sztuka pol. od r. 1850, Lw. 1908. - Kat. II wystawy Zw. Zero, TPSP, Kr. 1909. - Treter M., Kat. wystawy obrazów mistrzów dawnych ..., Lw. 1909. - Internationale Kunstausstellung, Österreichischer Pavillon, Rom 1911. - Jubiläums-Ausstellung Künstlerhaus Wien 1861-1911, Wien 1911, s. 12, 66. - Siódma wystawa wiosenna, TPSP, Lw. 1912. – Kat. galerii obrazów w Muz. im. Mielżyńskich, TPN w Poznaniu, P. 1912. – Kat. wystawy obrazów i rzeźb w Tarnopolu ..., Tarnopol 1912. - Mycielski J., Kat. portretów i obrazów będących własnością UJ ..., Kr. 1913, s. 27. - Kat. wystawy jubileuszowej. I Salon wiosenny, TPSP, Kr. 1914. –I Salon wiosenny w Pałacu Sztuki ..., TPSP, Lw. 1914. - Kat. der XXXIX Jahresausstellung Wien, Künstlerhaus, Wien 1914, s. 14 (P. poza spisem art. biorących udział w wystawie). - Kieszkowski J., Turczyński W., Kat. wystawy sztuki pol. ..., Stow. Art. w Wiedniu, Wiedeń 95. - Kat. wystawy dzieł sztuki na dochód loteryi artyst. ..., TPSP, Kr. 1916. -Kat. wystawy obrazów, rzeźb i sztychów Dziecko w sztuce, TZSP, W. 1916. - Kat. wystawy na rzecz Tow. Ochron dla dzieci W.[yznania] M.[ojżeszowego], W. 1916. -Kat. wystawy Dziecko w sztuce, wyd. 2, TPSP, Kr. 1917. -Kat. wystawy dzieł sztuki przeznaczonych do rozlosowania, Komitet Wystawy i Loterii Dzieł Sztuki, Lw. 1917. - Kat. zb. Edwarda Rejchera, [Wiedeń] 1918. - Album reprodukcji z wystawy Sto lat malarstwa pol. z pryw. zb. warsz. ..., W. 1919, s. 36. -Sto lat malarstwa pol., W. 1919. - Cat. de l’exposition d’art polonais au Salon de la Societé Nationale des Beaux-Arts, Grand-Palais, Paris 1921. - Przew. ZSP nr3,W.1925, nr 8,W.1925; nr45 (wystawa malarstwa pol. 2. poł. XIX w.), W. 1929; nr 108, W. 1935; nr 128, W. 1937. - Wystawa Portret pol., TZSP, [W.] 1925. - Kat. zb. TZSP w Warszawie, W. 1925; W. 1938. - Wystawa Niezależnych, Kr. 1927. - Jubileuszowy Salon Krak., TPSP, Kr. 1930. - 90. Wystawa TAP Sztuka ..., TPSP, Kr. 1930. -Kat. Galerii obrazów im. Mielżyńskich TPN w Poznaniu, [P.] 1932 (mpis powiel.). Kopera F., MN w Krakowie, wyd. 2, Kr. 1933. - Kat. wystawy Przed zimą, Katowice 1937. - Pokaz obrazów i dzieł sztuki ze zb. Potockich ..., MNW, W. 1946, s. 11. Kat. wystawy Jan Matejko i jego szkoła, TPSP, Kr. 1950. - Krajobraz i życie wsi pol., TPSP, Kr. 1953. - Kat. wystawy retrospektywnej portretu pol. w okresie 1854-1954, TPSP, Kr. 1954. - Kat. wystawy pol. malarstwa hist. i batalistycznego w. XIX i XX, TPSP, Kr. 1954. – L’vivs’ka Deržavna Kartynna Galereja. Kat. chudožnich tvoriv, Kyiv 1955, s. 75. – Pol. Malarstwo akwarelowe od r. 1830 do 1956, TPSP, Kr. 1956. - Wystawa Kazimierz Pochwalski 1855-1940 ..., TPSP, Kr. 1956. - Wystawy jubileuszowe 150-lecia ASP Kraków, MNK, Kr. 1964. - Bajdor A., Łukaszewicz P., Malarstwo pol. Kat. zb., Muz. Śląskie we Wrocławiu, Wr. 1967. – Muz. Hist. w Sanoku, informator, Rzeszów 1968, s. 47. – Sienkiewicz J., Bedeutenden Gemälde polnische Meister, Kunst und Antiquitaten, Czesław Bednarczyk, Wien 1969. – Muz. Śląska Opolskiego w Opolu, Galeria Malarstwa Pol., [Wr. 1973], s. 27. - Malarstwo pol. Od XVI do pocz. XXw., MNW, wyd. 2, W. 1975. – Putowska L., Rębosz L, Muz. Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku. Przew., Kielce 1978, s. 14,16,17,18, 31, 77. – Malarstwo pol. XIX i XX w. art. nieżyjących ze zb. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, BWA Bielsko Biała, [b.m.] 1982. Rak E., Portrety rodzinne Szarskich (z depozytu Jana Szarskiego), Muz. Hist. m. Krakowa, [Kr. 1985]. - Bieniek E., Informator o Muz. Okręgowym w Krośnie, Rzeszów 1985, s. 30. – Kolekcjonerzy i miłośnicy. Wydawnictwo towarzyszące wystawie ze zb. MNWr, MNWr, Wr. 1988, s. 26-27. - Grzymkowski A., Muz. Ziemi Zawkrzeńskiej w Mławie, Mława 1989, s. 52. - Niewiadomy G., Tatry i Skalne Podhale w malarstwie pol. 1836-1945, Pałac Opatów w Oliwie, MNG, Gd. 1990. - II aukcja malarstwa ..., Dom Aukcyjny Agra, Dom Aukcyjny Unicum, Galeria Rempex, [W. 1990], poz. 27-28. - Malarstwo pol. Ceny na aukcjach zagranicznych 1985-1990, Galeria Lipert Kr., [b.m.r.]. - Grońska M., Rysunki artystów pol. i obcych w Polsce działających od XVII do XX w. Kat. wybranych zb. BN do r. 1975, W. 1991. - Rocz. Antykwaryczny, Dom Aukcyjny DAES, W. 1991; W. 1992. -Łukaszewicz P., Houszka E., Malarstwo pli. XVII-XIXw., Obrazy ol, MNWr, Wr. 1992. – Chłopi w sztuce pol., Muz. Okręgowe im. J. Malczewskiego w Radomiu, Radom 1994. - Kat. portretów osobistości pol. i obcych w Polsce działających, BN, pod red. Widackiej H., t. 4, W. 1994. - Galeria Rogalińska Edwarda Raczyńskiego, red. Ławniczakowa A., MNP, [P. 1997]. – Donatorce w hołdzie. Kat. wystawy odnowionych obrazów i rodzinnych pamiątek z daru Karoliny Lanckorońskiej, Zamek Królewski na Wawelu, Kr. 1998. - Straty wojenne. Malarstwo pol. Obrazy ol., pastele, akw. utracone w 1. 1939-45 w granicach Polski po 1945, oprac. Tyczyńska A., Znojewska K., P. 1998. - Bołdok S., Malarstwo na aukcjach w Polsce. Ceny 1990-97, W. 1998. – Filipczyk J., Malarstwo pol., kat. zb., Muz. Śląska Opolskiego, Opole 1999. - KZSP, t. 4, cz. 8, 2000. - Blak H., MałkiewiczB., Wojtałowa E., Malarstwo pol. XIX w. Kat. zb. MNK, Kr. 2001. -Malarstwo, rzemiosło. Aukcja 20 I 2001, Dom Aukcyjny Ostoya, [W. 2001].

Tyg. il., 1877 półr. II, s. 211; 1881 półr. II, s. 68, 254; 1882 półr. II, s. 93, 272, 304; 1883 półr. I, s. 324; 1884 półr. I, s. 299; 1885 półr. I, s. 5, półr. II, s. 227 (Gerson W.); 1886 półr. I, s. 92,273,335, półr. II, s. 33,247 (tenże); 1887 półr. II, s. 91, 231, 318; 1888 półr. I, s. 106, 223, 338, półr. II, s. 55; 1889 półr. II, s. 242; 1890 półr. I, s. 164, 206, 302, 366, półr. II, s. 95,143,186, 270, 279 (Jankowski C.), 412 (tenże); 1891 półr. I, s. 31, 118 (tenże), 187, 381, 384 (Kotarbiński M.), półr. II, s. 63; 1892 półr. I, s. 271, 290, półr. II, s. 343; 1893 półr. I, s. l, 298; 1894 półr. II, s. 95, 126, 127, 175, 287, 319, półr. II, s. 299, 300, 303; 1895 półr. I, s. 135, 231, 327, 375, 423, półr. II, s. 15, 31, 389; 1896 półr. I, s. 78, 178, 238, 271, 418, półr. II, s. 634, 713, 792; 1897 półr. I, s. 33, 37, 298, 315, półr. II, s. 563, 674, 874, 934, 993; 1898 półr. I, s. 19, 36, 399, półr. II, s. 655, 735, 775; 1899 półr. I, s. 78, półr. II, s. 573, 795, 928, 983; 1900 półr. I, s. 186, 188, 203, 300, 433, półr. II, s. 729; 1901 półr. II, s. 586, 631; 1902 półr. I, s. 238; 1903 półr. I, s. 448; 1904 półr. II, s. 806; 1906 półr. I, s. 408, półr. II, s. 527; 1912 półr. I, s. 525, 544; 1920 półr. II, s. 546; 1925 półr. I, s. 50, 995; 1928 półr. I, s. 125; 1934 półr. II, s. 700; 1938 półr. I, s. 460. - Kronika Rodzinna, 1878 nr 9, s. 277. - Prz. Tygodniowy, 1881 półr. II, nr 41, s. 497, nr 45, s. 570-571. - Czas, 1882 nr 177, s. 3, nr 191, s. 4, nr 296, s. 2; 1888 nr 131, s. 3; 1889 nr 132, s. 3; 1890 nr 186, s. 3, nr 204, s. l (Łuszczkiewicz W.), nr 214, s. 3; 1891 nr 107. s. 2; 1892 nr 83, s. 2; 1893 nr 101, s. 4, nr 103, s. 2, nr 153, s. 3, nr 216, s. 3, nr 220, s. 3; 1894 nr 92, s. 2, nr 173, s. 2; 1895 nr 261, s. l (Skrzyński K.); 1896 nr 23, s. 3, nr 30, s. 2; 1897 nr 23, s. 3. - Bibl. warsz., 1883 t. 2, s. 107, t. 3, s. 263. - Kłosy, 1883 półr. I, s. 332, półr. II, s. 251, 363; 1884 półr. I, s. 111,144, półr. II, s. 27; 1885 półr. I, s. 303, półr. II, s. 314. -Kur. warsz., 1884 nr 359, s. 4; 1886 nr 181a, s. 2; 1887 nr 78, s. 3; 1890 nr 149, s. 4, nr 223, s. l, nr 259, s. 5; 1891 nr 15, s. 4, nr 357, s. 4; 1894 nr 115, s. 4, nr 210, s. 5; 1895 nr 48, s. 3; 1896 nr 234, s. 6; 1897 nr 302, s. 4; 1899 nr 336, s. 8, nr 341, s. 7; 1901 nr 108, s. 7; 1905 nr 148, s. 2; 1938 nr 296, s. 6. - Prz. lit. i artyst., 1884 nr 7-8, s. 20. - Biesiada lit., 1885 półr. I, s. 117, półr. II, s. 320; 1888 półr. II, s. 277; 1892 półr. I, s. 319, półr. II, s. 122; 1893 półr. I, s. 250, 367, 378, półr. II, s. 63; 1894 półr. I, s. 223, półr. II, s. 159; 1896 półr. I, s. 118. - Wędrowiec, 1887 półr. II, s. 578; 1895 półr. II, s. 639, 856; 1896 półr. I, s. 413; 1900 półr. II, s. 590; 1904 półr. I, s. 113, półr. II, s. 315; 1905 półr. I, s. 394. - Kraj, 1889 nr l, s. 10; 1891 nr 19, s. 10, nr 32, s. 7; 1892 nr 15, s. 10; 1893 nr 4, s. 9, nr 15, s. 10, nr 20, s. 11, nr 22, s. 12, nr 23, s. 10, nr 29, s. 11, nr 38, s. 11; 1894 nr